Πανελλαδικές: Οδηγίες προς δοκιμαζόμενους γονείς

 

Βιβή Ανθοπούλου

Εμπειρογνώμων της Εκπαίδευσης και Διευθύντρια του Ιδρύματος Λαμπράκη

 

Το savoir vivre των πανελλαδικών:

 

1. Αγχώνουμε τον υποψήφιο, ώστε να μπει στη διαδικασία να μελετήσει εντατικά. Για τον σκοπό αυτό επιστρατεύεται ο ευρύτερος οικογενειακός και φιλικός μας κύκλος.

2.  Απαγορεύονται οι απολαύσεις, κυρίως για τον υποψήφιο, αλλά και για το περιβάλλον του.

3.  Η μόνη αποδεχτή απόλαυση είναι γαστριμαργικής φύσης και αναμένεται να οδηγήσει σε εικόνα διατροφικής διαταραχής.

4.  Ο καλός υποψήφιος κοιμάται λίγο.

5. Ο καλός υποψήφιος αποκόπτεται από το περιβάλλον του: δεν παρακολουθεί την επικαιρότητα, δεν κοινωνικοποιείται (ούτε δια ζώσης ούτε μέσω facebook και συναφών κακών) και κατά προτίμηση αναπτύσσει ανταγωνιστική στάση απέναντι σε φίλους που στοχεύουν στην ίδια σχολή.

6.  Η σωστή οικογένεια ανάγει την επιτυχία σε οικογενειακό στόχο.

7.  Η επικοινωνία εντός του σπιτιού γίνεται κατά κύριο λόγο ψιθυριστά, ώστε να μην ενοχλείται ο υποψήφιος.

8. Από το Πάσχα και μετά το σπίτι δε δέχεται επισκέψεις, ώστε να μη διαταράσσεται η ομαλή ροή της προετοιμασίας του υποψηφίου.

9. Η υποψηφιότητα αποτελεί κεντρικό θέμα συζήτησης και μοναδικό μέλημα – ιδιαίτερα κατά το τελευταίο δίμηνο πριν τις εξετάσεις.

10. Οι σημαντικές υποθέσεις που μπορεί να απασχολούν κάποιο μη υποψήφιο μέλος της οικογένειας, υποβαθμίζονται ως λιγότερο κρίσιμες από τις πανελλαδικές.

11. Οι σωστοί οικογενειακοί φίλοι εκφράζουν τη συμπόνια τους προς τη δοκιμαζόμενη οικογένεια με τηλεφωνήματα συμπαράστασης στους γονείς, ιδιαίτερα κατά την παραμονή των εξετάσεων.

 

Απέχουμε δυο βδομάδες από τις πανελλαδικές εξετάσεις και όποιος έχει υποψήφιο ή υποψήφια στο σπίτι του θα πρέπει να νιώθει ήδη δοκιμαζόμενος, αν δε θέλει να θεωρείται αναίσθητος. Επίσης, θα πρέπει να τηρεί κατά γράμμα την παραπάνω συνταγή. Ή μήπως όχι;

 

Αν ζητούσαμε από έναν ψυχολόγο, ψυχίατρο, παιδαγωγό ή από έναν οποιοδήποτε άνθρωπο με κοινή λογική να αξιολογήσει την παραπάνω λίστα, χωρίς να τη συνδέσουμε με τις πανελλαδικές, θα την απέρριπτε με την αιτιολογία ότι περιλαμβάνει πολλαπλά στοιχεία ψυχοπαθολογίας.

 

Το ελληνικό σύστημα τυπικής εκπαίδευσης είναι αναποτελεσματικό. Αυτό έχει αποδειχθεί ερευνητικά και διαπιστώνεται εμπειρικά εκ του αποτελέσματος που αποτυπώνεται στο προφίλ του Έλληνα πολίτη. Συμβαίνει όμως να ζούμε σε αυτήν την προβληματική, αλλά και προικισμένη χώρα και συνεπώς οφείλουμε να λειτουργήσουμε μέσα στα πλαίσια που ορίζει η ελληνική πολιτεία. Ένα από αυτά είναι το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αν θεωρήσουμε ότι κάποιος δεν θέλει ή δεν μπορεί να στοχεύσει σε πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού, υποχρεούται να ζήσει τη φαρσοκωμωδία των πανελλαδικών. Σχεδόν δεν υπάρχει υπουργός που να μην έκανε κάποια αλλαγή στο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια, και εντούτοις κάνεις δεν τόλμησε να ανατρέψει το φροντιστηριακό κατεστημένο και τα συμφέροντα που αυτό υπηρετεί. Οι πανελλαδικές τροφοδοτούν έναν ισχυρότατο εθνικό μηχανισμό παραπαιδείας, ο οποίος θεμελιώνεται στο αξίωμα ότι κάθε Έλληνας θέτει ως αυτοσκοπό να σπουδάσει το παιδί του και στην ψυχολογική εκμετάλλευση της οικογένειας του υποψηφίου.

 

Την ύστατη αυτή στιγμή το ζητούμενο δεν είναι να ωθήσουμε τον υποψήφιο να μελετήσει, αλλά να του διασφαλίσουμε τις συνθήκες που ευνοούν την ψυχολογική του ισορροπία και την ηρεμία του. Δεν υπάρχουν συνταγές και λίστες επιτυχίας, υπάρχουν όμως πέντε βασικές συμβουλές που ίσως βοηθήσουν στη διατήρηση της ψυχραιμίας, η οποία οδηγεί σε καλύτερη επίδοση.

 

Μιλήστε με τον υποψήφιο. Δείτε πώς νιώθει και δηλώστε καταρχάς τη συμπαράσταση και την αγάπη σας. Αναγνωρίστε τις μέχρι τώρα προσπάθειές του. Αντιμετωπίστε ενδεχόμενη αμέλεια ή ολιγωρία που επέδειξε κατά το προηγούμενο διάστημα ως τετελεσμένη. Χαιρετήστε το γεγονός ότι την αναγνωρίζει. Αναζητήστε τρόπους να τον βοηθήσετε. Δηλώστε διαθεσιμότητα (και αποδείξτε την). Δηλώστε ότι πιστεύετε στις ικανότητές του.

 

Αντιμετωπίστε το υπερβολικό του άγχος θέτοντας τις επερχόμενες εξετάσεις στην πραγματική τους διάσταση:

·      Πρόκειται για έξι (ίσως και παραπάνω για όσους εξετάζονται σε ειδικά μαθήματα) τρίωρα, κατά τα οποία θα κληθεί να γράψει ένα τεστ αντίστοιχο με αυτά που τόσες φορές έγραψε κατά την προετοιμασία του φέτος. Δεν βαδίζει στο άγνωστο. Έχει πραγματοποιήσει αντίστοιχες εξετάσεις (οι οποίες ονομάζονται πομπωδώς προσομοιώσεις) στο σχολείο ή/και στο φροντιστήριό του.

·      Το μέλλον του δεν κρίνεται από αυτές τις εξετάσεις. Ένα ικανό παιδί, ακόμη και αν δεν τα καταφέρει φέτος θα τα καταφέρει του χρόνου, ακόμη και αν δεν πετύχει στις πανελλαδικές, θα πετύχει σε κάτι άλλο. Αρκεί να προσπαθεί και να μην καμφθεί από μία αποτυχία. Ας μην επαναλάβουμε τα γνωστά περί του Steve Jobs, που εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο για να φτιάξει την αυτοκρατορία της Apple και τόσων άλλων που διέθεταν ιδιαίτερα χαρίσματα και πέτυχαν επαγγελματικά και οικονομικά χωρίς να έχουν σπουδάσει στο πανεπιστήμιο.

·      Η αποτυχία σε αυτές τις εξετάσεις δεν ισοδυναμεί με ανικανότητα. Αν η εξέταση γινόταν με διαφορετικό τρόπο είναι πιθανό το παιδί σας να τα κατάφερνε πολύ καλύτερα. Το ελληνικό σύστημα δίνει μεγάλη έμφαση στην αναπαραγωγή γνώσης και ίσως σε αυτό να μην τα πηγαίνει καλά ένας υποψήφιος.

 

Επιβεβαιώστε την άνευ όρων αγάπη σας προς το παιδί σας και καθησυχάστε το. Πολλές φορές οι προσδοκίες που εκφράζουν οι γονείς για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο αγχώνουν ιδιαίτερα τον υποψήφιο, ο οποίος ανησυχεί ότι θα τους απογοητεύσει και πιθανώς αισθάνεται ενοχές για την ψυχική, αλλά και την οικονομική επένδυση της οικογένειάς του στην επιτυχία του.

 

Συμβουλεύστε το να φτιάξει ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα μελέτης για το διάστημα που απομένει ως τις εξετάσεις, το οποίο να περιλαμβάνει 8 ώρες ύπνου την ημέρα. Φροντίστε για την υγιεινή διατροφή του, ώστε να νιώθει ότι έχει δυνάμεις και να μην είναι ευάλωτο σε γρύπες και ιούς. Μην του στερείτε τη δυνατότητα να κάνει ένα δημιουργικό διάλειμμα, απασχολούμενο σε δραστηριότητες που θα το αναζωογονήσουν (π.χ. αθλητικές ή μια ολιγόωρη και όχι μεταμεσονύκτια έξοδος με φίλους). Μην αλλάζετε τις συνήθειές σας στο σπίτι. Προφανώς θα δημιουργήσετε τις συνθήκες που ευνοούν τη μελέτη του, όμως δεν ωφελεί να νιώθει ότι σταμάτησαν τα πάντα επειδή αυτό δίνει εξετάσεις. Θωρακίστε το από εξωγενείς παράγοντες άγχους, όπως είναι οι φίλοι και συγγενείς που σπεύδουν να του επισημάνουν ότι «φέτος είναι η χρονιά του και τώρα είναι στην τελική ευθεία». Διαχειριστείτε με διακριτικότητα το θέμα των τηλεφωνημάτων: ζητήστε από τον περίγυρό σας εγκαίρως να σας τηλεφωνήσουν, αν θέλουν σε ημέρες και ώρες που δε θα ακούει το παιδί.

 

Με δυο λόγια: Η προσπάθεια είναι δική του. Εσείς είστε εκεί για να το υποστηρίξετε. Η ώρα της μελέτης πέρασε. Τώρα είναι η ώρα της ψυχραιμίας και του ορθολογισμού. Καλή του επιτυχία! 

 

 

Πηγή: 
epaideia